دیپلماسی شهری شیراز در مسیر تحول از تشریفات به توسعه

به گزارش نشریه برکه _ شیراز در سالی که کشور یکی از دشوارترین مقاطع امنیتی و اقتصادی خود را پشت سر گذاشته، مسیر ارتباط با شهرهای بزرگ جهان را متوقف نکرده و تعمیق مناسبات با شهرهای ترکیه و کشورهای عضو اکو تا حضور موثر در شبکه‌های بین‌المللی، کسب کرسی‌های مدیریتی و تبدیل پیوندهای خواهرخواندگی به ظرفیت‌هایی برای گردشگری، سرمایه‌گذاری، انتقال تجربه و معرفی ظرفیت‌های فرهنگی و پزشکی را دنبال کرده است.

این روند در کنار استمرار خدمت‌رسانی شهری در شرایط جنگی، یکی از جلوه‌های شاخص رویکرد فعال و توسعه‌محور شیراز در دولت چهاردهم به شمار می‌رود، رویکردی که می‌کوشد دیپلماسی را از سطح دیدار و تشریفات به مسیر حل مسئله و بهبود زندگی مردم نزدیک کند.

مدیریت دولت چهاردهم در دوران جنگ اقتصادی و نظامی در سال ۱۴۰۴-۱۴۰۵ به نحوی بود که در شرایطی که کشور دچار مشکلات متعدد و حتی شهرهایی ازجمله شیراز زیر موشک باران قرار داشتند اما نه تنها کمبودی در تامین نیازهای ضروری مردم و شهروندان دیده نشد بلکه روند توسعه ای تعطیل نشد و حتی زمینه برای توسعه خدمات ازجمله دیپلماسی شهری هم توسعه پیدا کرد.

خروج از ارتباطات پراکنده

با همین نگاه، شیراز طی یک سال گذشته تلاش کرده است روابط بین‌المللی خود را از قالب ارتباطات پراکنده خارج و آن را به بخشی از راهبرد توسعه شهری تبدیل کند، مسیری که در ماه‌های اخیر با افزایش رفت‌وآمدها و گفت‌وگوهای مستقیم با مدیران شهری کشورهای مختلف، به‌ویژه ترکیه، ابعاد تازه‌ای یافته است.

ترکیه؛ از پیوند فرهنگی تا همکاری عملی

ترکیه یکی از مهم‌ترین محورهای دیپلماسی شهری شیراز در سال جاری بوده است.

در برنامه‌های اخیر، ارتباط با شهرهایی همچون آنکارا، دوشنبه ، قونیه و … در کنار تعامل با نهادهای مدیریت شهری این کشور مورد توجه قرار گرفته و بر تبدیل ارتباطات موجود به همکاری‌های عملی تأکید شده است.

از جمله فعالیت‌های دیپلماسی بین‌المللی شیراز در یک سال گذشته می توان به دعوت و حضور ۱۵ هیات بین‌المللی به شیراز و دیدارهای دوجانبه با شهردار به مناسبت روز شیراز، برگزاری جشنواره بین‌المللی به رنگ بهشت ویژه کودکان و نوجوانان و برپایی نمایشگاه برگزیدگان در ساختمان بلدیه تهران با حضور چندین هیات بین‌المللی، برگزاری نمایشگاه جاذبه‌های شیراز در چین، جمهوری تاتارستان روسیه، غنا، پاکستان، حضور در اجلاس شهری شانگهای در قرقیزستان، سفر شهردار و قائم‌مقام شهردار و معاونان دیدارهای دوجانبه در اجلاس‌های جهانی در ترکیه، برزیل، قرقیزستان، تاجیکستان، کره جنوبی و دیدارهای دوجانبه با مقامات بین‌المللی قاره‌های مختلف اشاره کرد.

در همین چارچوب، گفت‌وگوهای مدیریت شهری شیراز با طرف‌های ترک بر حوزه‌هایی متمرکز شده که خروجی آنها می‌تواند بطور مستقیم یا غیرمستقیم به اقتصاد شهری و کیفیت زندگی مردم پیوند بخورد؛ از گردشگری و میراث فرهنگی تا همکاری‌های علمی و پزشکی و انتقال تجربه‌های مدیریت شهری.

دیدار شهردار شیراز با شهردار آنکارا نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است؛ دیداری که بر اشتراکات تاریخی و فرهنگی دو شهر و ظرفیت همکاری در مدیریت شهری، میراث فرهنگی، گردشگری و تبادلات فرهنگی تمرکز داشت و در عین حال از ظرفیت دیپلماسی شهری برای تبیین مواضع ایران در قبال تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی استفاده شد.

اهمیت این رویکرد در آن است که شیراز، به جای محدود کردن روابط خارجی خود به مناسبات نمادین، تلاش کرده است شبکه ارتباطی موجود را به بستری برای همکاری‌های قابل پیگیری تبدیل کند؛ موضوعی که در گفت‌وگوهای مدیریت شهری با اتحادیه شهرداری‌های ترکیه نیز مورد تأکید قرار گرفته است.

یک کرسی جهانی برای شهری در جنوب ایران

اوج تازه این روند را می‌توان در انتخاب شهردار شیراز به عنوان نایب‌رئیس منطقه‌ای انجمن کلان‌شهرهای جهان (متروپلیس) در منطقه اوراسیا و خاورمیانه مشاهده کرد؛ جایگاهی که برای یک دوره سه‌ساله به شیراز واگذار شده و همزمان عضویت این کلان‌شهر در هیأت‌مدیره متروپلیس نیز تمدید شده است.

این جایگاه صرفا یک عنوان تشریفاتی نیست، بر اساس ساختار این نهاد بین‌المللی، نایب‌رئیس منطقه‌ای نماینده سازمان در محدوده جغرافیایی مربوط است و می‌تواند در رویدادها و فعالیت‌های منطقه‌ای نقش‌آفرینی کند، بنابراین شیراز اکنون امکان بیشتری برای طرح دیدگاه‌ها، معرفی تجربه‌های مدیریتی و دسترسی به تجربیات کلان‌شهرهای جهان دارد.

این اتفاق زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بدانیم شیراز پیش از این نیز در هیات‌مدیره اتحادیه شهرهای تاریخی جهان، متروپلیس و مجمع شهرداران آسیایی حضور داشته و دبیرخانه شهر جهانی صنایع‌دستی را نیز در اختیار دارد.

در پایان سال ۱۴۰۴ نیز شیراز با رای اعضا به یکی از دو نایب‌رئیس مجمع شهرداران آسیایی تبدیل شد.

به این ترتیب، شهری در جنوب ایران که بخش مهمی از هویت خود را از حافظ، سعدی، میراث تاریخی، فرهنگ، گردشگری و پزشکی گرفته است، در حال تبدیل این سرمایه‌های هویتی به سرمایه ارتباطی در سطح بین‌المللی است.

خواهرخواندگی؛ سرمایه‌ای که باید به زندگی مردم برسد

شیراز سال‌هاست با مجموعه‌ای از شهرهای جهان ازجمله دوشنبه و نیکوزیا تا شهرهایی در چین، آلمان، مجارستان، مالزی، مراکش و ترکیه روابط خواهرخواندگی و همکاری دارد.

اما رویکرد جدید مدیریت شهری، خواهرخواندگی را صرفا یک پیمان نمادین نمی‌بیند، تاکید بر استفاده از این ظرفیت برای گردشگری، اقتصاد، انتقال دانش، تبادل فرهنگی و حتی ایجاد مسیرهای جدید سرمایه‌گذاری، نشان می‌دهد که هدف، حرکت از خواهرخواندگی تشریفاتی به همکاری مسئله‌محور است.

این نگاه در سال ۱۴۰۴ نیز در برگزاری نخستین اجلاسیه منطقه‌ای دیپلماسی اقتصادی شهری در شیراز جلوه یافت؛ نشستی که هدف آن تقویت روابط بین‌شهری و گسترش همکاری‌های اقتصادی و فرهنگی و کمک به رفع موانع سرمایه‌گذاری عنوان شد.

از سوی دیگر، در رایزنی‌های مرتبط با سازمان همکاری اقتصادی نیز پیشنهاد تشکیل انجمن شهرهای عضو اکو مطرح شد؛ پیشنهادی که هدف آن ایجاد شبکه‌ای از شهرهای کشورهای عضو برای توسعه همکاری‌های شهری، فرهنگی و اقتصادی و حتی ایجاد سازوکارهایی برای تأمین مالی پروژه‌های شهری عنوان شده است.

اگر این ایده‌ها به پروژه‌های مشترک، سرمایه‌گذاری و تبادل تجربه منجر شود، نتیجه آن می‌تواند در نهایت در قالب شغل، رونق گردشگری، توسعه زیرساخت و خدمات بهتر به شهروندان بازگردد.

دیپلماسی فرهنگی؛ صدای شیراز از حافظ تا جهان

در کنار دیپلماسی اقتصادی و مدیریتی، شیراز از ظرفیت کم‌نظیر فرهنگ برای گسترش ارتباطات خارجی استفاده کرده است.

نمایشگاه‌ها و برنامه‌های فرهنگی و هنری در کشورهای مختلف از جمله پاکستان، هند، چین، مجارستان، تاجیکستان، کره و روسیه بخشی از این فعالیت‌ها بوده است.

همچنین برگزاری رویدادهای فرهنگی در خارج از کشور در شمار برنامه‌های دیپلماسی فرهنگی مدیریت شهری قرار داشته است.

سیمرغ جهانی فجر؛ این بار از شیراز اوج گرفت

این مسیر در سال گذشته با برگزاری چهل‌وسومین جشنواره جهانی فیلم فجر در شیراز نیز تقویت شد؛ رویدادی که برای نخستین بار در این ابعاد خارج از تهران برگزار شد و شیراز را به محل حضور سینماگران و میهمانان بین‌المللی تبدیل کرد.

از منظر توسعه شهری، چنین رویدادهایی فقط یک برنامه فرهنگی نیستند؛ هر رویداد بین‌المللی می‌تواند فرصتی برای معرفی مقصد گردشگری، ظرفیت‌های پزشکی و دانشگاهی، صنایع‌دستی، هتل‌ها، مراکز گردشگری و توان بخش خصوصی شهر باشد.

دیپلماسی در روزهای سخت؛ توقف نکردن ارتباط با جهان

اهمیت عملکرد یک شهر در حوزه دیپلماسی شهری زمانی بیشتر آشکار می‌شود که شرایط کشور عادی نباشد.

ایران در ماه‌های اخیر درگیر تجاوز و جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی بود و طبیعی بود که بسیاری از مناسبات بین‌المللی تحت تاثیر این وضعیت قرار گیرد، با این حال، مدیریت شهری شیراز ضمن حفظ آمادگی برای مدیریت بحران و استمرار خدمات شهری، مسیر ارتباطات بین‌شهری و بین‌المللی را نیز متوقف نکرد.

گزارش‌های رسمی از عملکرد مدیریت شهری در دوره جنگ نشان می‌دهد که شهرداری شیراز با تشکیل ستاد مدیریت بحران و برگزاری ۱۳ جلسه، تداوم خدمات شهری، حمل‌ونقل عمومی و اجرای پروژه‌های عمرانی را دنبال کرد تا زندگی روزمره شهروندان با اختلال جدی مواجه نشود.

این همزمانی، یک پیام مهم در خود دارد، تاب‌آوری شهری فقط به معنای مدیریت بحران در داخل شهر نیست؛ شهری تاب‌آور است که در سخت‌ترین شرایط نیز ارتباط خود را با جهان حفظ و از ظرفیت روابط بین‌المللی برای تقویت منافع شهر و کشور استفاده کند.

از همین منظر، استفاده از ظرفیت دیپلماسی شهری برای انتقال دیدگاه‌های ایران درباره جنگ و تجاوز خارجی نیز بخشی از همین راهبرد محسوب می‌شود؛ به‌ویژه آنکه ارتباط مستقیم مدیران شهری با همتایان خارجی می‌تواند در کنار مسیرهای رسمی دیپلماسی، افکار عمومی و شبکه‌های مدیریت محلی در دیگر کشورها را نیز با واقعیت‌های ایران و تجاوز ناجوانمردانه و قلدر مابانه غرب آشنا کند.

دستاوردهایی که باید به سفره توسعه برسد

البته ارزش واقعی دیپلماسی شهری را نباید در تعداد سفرها، دیدارها یا تفاهم‌نامه‌ها خلاصه کرد، معیار اصلی، خروجی این ارتباطات است.

برای شیراز، این خروجی‌ها می‌تواند در چند مسیر مشخص دنبال شود که جذب سرمایه‌گذاری خارجی برای پروژه‌های شهری و گردشگری، توسعه بازار گردشگران، انتقال تجربه در حمل‌ونقل و مدیریت شهری، همکاری‌های پزشکی و دانشگاهی، صادرات صنایع‌دستی و محصولات فرهنگی، برگزاری رویدادهای مشترک و ایجاد شبکه‌های پایدار میان بخش خصوصی و مدیریت شهری ازجمله آن است.

خشت طلا به شیراز رسید

در این میان، کسب دو جایزه جهانی خشت طلایی در سال ۱۴۰۴ برای طرح‌های شهری در حوزه توسعه دانش‌بنیان، شهر هوشمند و زیست‌پذیری شهری نیز نشانه دیگری از آن است که ظرفیت‌های مدیریت شهری شیراز در سطح ملی و فراملی در معرض ارزیابی و توجه قرار گرفته است.

از سوی دیگر، حرکت شیراز به سمت حضور پررنگ‌تر در شبکه‌های جهانی، در کنار برنامه‌های عمرانی و محرومیت‌زدایی، اهمیت ویژه‌ای دارد.

مدیریت شهری در سال ۱۴۰۵ همزمان با پیگیری جایگاه بین‌المللی شهر، اجرای طرح‌هایی را در مناطق کم‌برخوردار دنبال کرده است، از جمله در منطقه ۲ که در یک مرحله، پروژه‌هایی با اعتبار ۱۴۲ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان برای توسعه زیرساخت، خدمات و افزایش سرانه‌های اجتماعی در محلات کم‌برخوردار افتتاح یا وارد مرحله اجرا شد.

این هم‌زمانی نشان می‌دهد که هدف از جهانی شدن شیراز نباید صرفاً تغییر تصویر شهر در بیرون از مرزها باشد؛ هدف اصلی باید ارتقای کیفیت زندگی در داخل شهر باشد.

شهرراز؛ دیپلماسی شهری به مثابه یک مزیت توسعه‌ای

برای استان فارس در دولت چهاردهم، آنچه در شیراز در حوزه دیپلماسی شهری در حال شکل‌گیری است، از یک فعالیت صرفا شهرداری فراتر رفته و می‌تواند به یک مزیت توسعه‌ای برای کل استان تبدیل شود.

شیراز در جایگاه مرکز استان، قطب پزشکی و دانشگاهی، مقصد گردشگری، شهر جهانی صنایع‌دستی و یکی از مهم‌ترین مراکز فرهنگی ایران، ظرفیت آن را دارد که روابط خود با شهرهای جهان را به شبکه‌ای برای معرفی ظرفیت‌های اقتصادی، گردشگری و علمی فارس تبدیل کند.

از این منظر، تقویت دیپلماسی شهری را می‌توان یکی از دستاوردهای قابل توجه استان در دولت چهاردهم دانست؛ دستاوردی که در آن، مدیریت شهری در کنار دیگر دستگاه‌های اجرایی استان، ظرفیت‌های محلی را به شبکه‌های منطقه‌ای و جهانی متصل می‌کند.

اهمیت این مسیر در شرایط دشوار اقتصادی و امنیتی کشور دوچندان است، زیرا هر ارتباط پایدار با یک شهر خارجی، می‌تواند پنجره‌ای تازه برای همکاری باشد و هر شبکه بین‌المللی می‌تواند فرصتی برای انتقال تجربه و جذب سرمایه و گردشگر ایجاد کند.

از شیراز خواهرخوانده تا شیراز اثرگذار

اکنون شیراز در نقطه‌ای ایستاده است که می‌تواند از مرحله داشتن خواهرخوانده به مرحله ساختن شبکه همکاری عبور کند، شبکه‌ای که از آنکارا و استانبول تا شهرهای آسیایی، اروپایی، چینی و کشورهای عضو اکو امتداد می‌یابد و در آن فرهنگ و تاریخ در کنار اقتصاد، پزشکی، گردشگری، محیط زیست و مدیریت شهری قرار می‌گیرند.

انتخاب شیراز در جایگاه‌های مدیریتی بین‌المللی، استمرار حضور در شبکه‌های شهری جهان، برگزاری رویدادهای بین‌المللی، گسترش ارتباط با شهرهای ترکیه و طرح ایده تشکیل شبکه شهرهای اکو، همه نشان می‌دهد که دیپلماسی شهری این کلان‌شهر در حال عبور از مرحله ارتباطات نمادین و نزدیک شدن به یک راهبرد توسعه‌ای است.

پیام این روند برای مردم ساده و روشن است، جهانی‌تر شدن شیراز زمانی ارزشمند است که به شهری آبادتر، گردشگری پررونق‌تر، فرصت‌های اقتصادی بیشتر، خدمات شهری بهتر و آینده‌ای امیدوارکننده‌تر برای شهروندان منجر شود.

در سالی که جنگ و فشار خارجی می‌توانست بسیاری از مسیرهای ارتباطی را مسدود کند، شیراز تلاش کرده است درهای گفت‌وگو را باز نگه دارد؛ گفت‌وگویی که از فرهنگ آغاز می‌شود، به اقتصاد و مدیریت شهری می‌رسد و مقصد نهایی آن، توسعه و رفاه مردم فارس است، این همان نقطه‌ای است که دیپلماسی شهری را از یک عنوان مدیریتی به یک ابزار واقعی برای گره‌گشایی از مسائل شهر و ساختن آینده‌ای امیدبخش تبدیل می‌کند.

منبع / ایرنا