اکسپو ۲۰۲۶ شیراز؛ رسانه‌ای برای نمایش کالاها و انتقال ایده‌ها
اکسپو ۲۰۲۶ شیراز، به باور کارشناسان، تنها یک نمایشگاه کالا نیست، بلکه رسانه‌ای برای انتقال ایده‌ها، نمایش هویت ملی و ابزاری برای سیاست‌گذاری اقتصادی و توسعه منطقه‌ای است؛ مدیر اندیشکده حکمرانی و قانون‌گذاری و دبیر شورای علمی استان فارس معتقد است موفقیت این رویداد به مشارکت واقعی بخش خصوصی، حضور خریداران واقعی، پیونددهی تجاری هدفمند و برنامه‌ریزی برای میراث پس از اختتامیه گره خورده است، نه به آمار بازدیدکنندگان و تعداد غرفه‌ها.
علی حسین صمدی در گفت‌وگو با خبرنگار نشریه برکه _ در خصوص چیستی و چرایی برگزاری اکسپو اظهار کرد: بنا نیست صرفا کالایی نمایش داده شود و اتفاقات خاصی بیفتد، در ادبیات توسعه منطقه‌ای، نگاه ما به نمایشگاه‌ها و به طور خاص اکسپوها، ابزاری برای سیاست‌گذاری است.
وی ادامه داد: هدف اصلی و اساسی این نیست که مجموعه‌ای از کالاها و خدمات ارائه شود، مشتریانی پیدا شوند، خرید و فروشی انجام بگیرد و نهایتا آن چند روز تمام شود و برود.
عضو هیات علمی دانشگاه شیراز گفت: ما دنبال ابزاری برای سیاست‌گذاری اقتصادی هستیم، اگر در سطح کشور باشد، برای توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی کشور و اگر در سطح منطقه‌ای یا استانی مانند فارس باشد، ابزاری برای سیاست‌گذاری اقتصادی استان و توسعه منطقه‌ای است، بنابراین، اصلا نباید به این رویداد به عنوان یک برنامه تبلیغاتی نگاه کرد.
صمدی افزود: مهم‌تر از همه، بناست بازیگران مختلف یک فعالیت یا صنعت در این اکسپو دور هم جمع شوند تا به چالش‌های مهم آن صنعت بپردازند، دانش موجود را با هم مبادله کنند، تبادل نظر کنند و پیشرفت‌های علمی، فناوری، اقتصادی و اجتماعی را به نمایش بگذارند؛ از این منظر، اکسپوها و نمایشگاه‌ها بستری فراهم می‌کنند تا هویت خود را در سطح کشور، در ابعاد جهانی یا در عرصه تجاری نشان دهیم.
وی ادامه داد: بنا نیست کالاهای تولیدی، صنعتی و دستاوردهای فناوری نمایش داده شود؛ قرار است مفاهیم راهبردی، ایدئولوژیک و هویت ملی و سیاسی به نمایش گذاشته شود، بنابراین، این نمایشگاه‌ها ماهیتی چندبعدی دارند و نباید تنها بعد اقتصادی آن را مد نظر قرار داد.
مدیر اندیشکده حکمرانی و قانون‌گذاری و دبیر شورای علمی استان فارس بیان کرد: اگر به طور خاص اکسپوی اقتصادی را مد نظر قرار دهیم که ظاهرا در استان دنبال می‌شود و هنوز در سطح کل کشور نیز اکسپوهای اقتصادی، شبکه‌ای از بازیگران هستند، باید پرسید این بازیگران چه کسانی هستند.
صمدی افزود: در این بازی که قرار است اتفاق بیفتد، بنده بازیگران را مطرح می‌کنم و اگر بخواهیم موفقیت این اکسپوها را ارزیابی کنیم، باید ببینیم آیا این بازیگران نقش داشته‌اند، دارند یا خواهند داشت و اگر نقش داشته باشند، یقینا به موفقیت نسبی خواهیم رسید و اگر نقش نداشته باشند، یقینا به اهدافی که برای برگزاری اکسپوها گفته می‌شود نخواهیم رسید.
وی ادامه داد: اکسپوی اقتصادی شبکه‌ای از بازیگران است، این بازیگران شامل دولت، که در سطح استان می‌تواند استانداری، سازمان صمت یا نهادهای دولتی باشد، بخش خصوصی که نماینده آن را می‌توان اتاق بازرگانی در نظر گرفت، رابطان صنعت، دانشگاه‌ها، سرمایه‌گذاران، خریداران و موسسات مالی هستند.
استاد بخش اقتصاد دانشگاه شیراز تاکید کرد: اگر تصور کنیم نهادهای دولتی مانند استانداری، سازمان صمت یا هر نهاد دولتی دیگری بخواهند تقریبا تمام امور اکسپو را در اختیار بگیرند، با خطر بزرگی روبرو هستیم، خطر تبدیل شدن به یک رویداد صرفا اداری و غرفه‌محور.
صمدی افزود: در حالی که نمایشگاه‌ها دنبال ایجاد ارتباطات تجاری هدفمند هستند، دولت تنها می‌تواند نقش تنظیم‌گری، تسهیل‌گری و هماهنگی را ایفا کند، زیرساخت‌ها و اطلاعات را فراهم کند و رفع موانع را بر عهده بگیرد.
وی ادامه داد: نقش اصلی و اساسی دولت‌ها در برگزاری نمایشگاه‌های اکسپوی اقتصادی باید تنظیم‌گری و تسهیل‌گری باشد.
مدیر اندیشکده حکمرانی و قانون‌گذاری و دبیر شورای علمی استان فارس تصریح کرد: باید احتیاط کرد؛ اگر نهادهای دولتی بخواهند نقش بسیار پررنگی داشته باشند، یقینا با خطر تبدیل این نمایشگاه‌ها به رویدادهای اداری و غرفه‌محور روبرو خواهیم شد، دولت جانشین بازار خواهد شد و عملا هیچ بهره‌ای از این نمایشگاه‌ها نخواهیم برد.
از لندن ۱۸۵۱ تا اوزاکا ۲۰۲۵؛ سه نسل نمایشگاه‌های جهانی
صمدی بیان کرد: به لحاظ تاریخی، از سال ۱۸۵۱ میلادی تاکنون در سطح جهانی، ملی، منطقه‌ای و محلی نمایشگاه‌های متعددی برگزار شده است؛ شاید بیش از ۴۰ نمایشگاه بسیار مهم و اثرگذار در سطح جهان برگزار شده باشد؛ اگر نقطه شروع را مطرح کنیم، انقلاب صنعتی به این طرف را می‌توانیم بگوییم که باعث شد این نمایشگاه‌ها از نظر ساختار، اهداف، موضوعات و بسیاری مسائل دیگر تحت تاثیر قرار بگیرند.
وی ادامه داد: اولین نمایشگاه جهانی در لندن و در سال ۱۸۵۱ برگزار شد؛ انگلستان، فرانسه و بلژیک آغازگر این نمایشگاه‌های اکسپو بودند که نخستین آن در لندن ۱۸۵۱ اتفاق افتاد.
این استاد دانشگاه شیراز عنوان کرد: این نمایشگاه‌ها صنعت تمام کشورها را مد نظر قرار می‌دهند و دستاوردهایی دارند. چهار سال بعد، این رویداد در پاریس برگزار شد و این‌ها به طور خاص بر کشاورزی، صنعت و هنرهای زیبا متمرکز شدند. نمی‌خواهم وارد جزئیات تک‌تک سال‌ها شوم، ولی می‌توانم دسته‌بندی کلی از سه نسل نمایشگاه‌های جهانی ارائه کنم؛ باید ببینیم در ایران کدام نسل را پیاده می‌کنیم و در کدام نسل قرار داریم.
صمدی گفت: نسل اول تا سال ۱۹۱۸ ادامه داشت؛ یعنی از ۱۸۵۱ تا ۱۹۱۸ نمایشگاه‌های نسل اول با ویژگی‌های خاص خود برگزار شد؛ از ۱۹۳۸ تا ۱۹۹۹ نمایشگاه‌های نسل دوم شکل گرفت؛ رویدادهای موثری در سطح جهانی اتفاق افتاد که جنس نمایشگاه‌ها را تغییر داد. مثلا شکافت اتم در ۱۹۳۸ رخ داد.
وی تصریح کرد: آغاز جنگ جهانی دوم در ۱۹۳۹ باعث شد شکل و شمایل اهداف، ساختارها و موضوعات نمایشگاه‌ها کاملا عوض شود، نسل سوم از دهه ۲۰۰۰ آغاز می‌شود؛ از سال ۲۰۰۰ به این طرف تحولات عظیمی در علم و فناوری، حوزه ماهواره و کارهای الکترونیکی رخ داده است.
وی ادامه داد: در سال ۲۰۲۰ فراگیری کرونا را در سطح جهانی داشتیم و از سال ۲۰۲۴ فراگیری هوش مصنوعی را شاهد هستیم؛ ظهور پدیده‌هایی مانند هوش مصنوعی و پاندمی کرونا یقینا تحولات عظیمی ایجاد می‌کند که ماهیت برگزاری نمایشگاه‌ها را تغییر می‌دهد.
مدیر اندیشکده حکمرانی و قانون‌گذاری و دبیر شورای علمی استان فارس بیان کرد: بنابراین، بستر زمانی و مکانی نمایشگاه‌ها همواره نقش مهم و اساسی در برگزاری آن‌ها داشته است، وقتی جزئی‌تر نگاه می‌کنیم، می‌بینیم در دوره‌های خاصی مانند ۱۸۵۱ تا ۱۹۴۰، ماهیت و اهداف نمایشگاه‌ها به شدت تحت تاثیر پیشرفت‌های اقتصادی در حوزه‌هایی مانند صنعت، کشاورزی و اختراعات بوده است؛ این‌ها مربوط به نسل اول است.
صمدی عنوان کرد: در نسل دوم، از ۱۹۵۸ تا حدود ۲۰۰۰، نیاز به هدایت فناوری‌ها و نوآوری‌ها و تاکید بر ارتباط بین افراد مد نظر بود، اما با ورود به قرن بیست و یکم و تجربه نسل سوم، نمایشگاه‌ها و اکسپوها دیگر از موقعیت‌های ملی و دستاوردهای منطقه‌ای خارج می‌شوند و به عنوان ابزاری برای سیاست‌گذاری توسعه در همه ابعادش عمل می‌کنند.
وی یادآور شد: در قرن بیست و یکم، از سال ۲۰۰۰ به این طرف، این رویدادها ماهیت جهان‌شمولی پیدا کردند؛ همه‌گیری هوش مصنوعی، کرونا، تحولات عظیم در آلودگی‌های محیط زیستی، گرمایش جهانی، سلامت دیجیتال و مسائل این‌چنینی مطرح است.
وی اضافه کرد: در نمایشگاه‌ها اهداف دیگری نیز دنبال می‌شود؛ مثلا در نمایشگاه سال ۲۰۰۰ در هانوفر، برنامه‌ریزی برای قرن بیست و یکم مد نظر قرار گرفت و صرفا اهداف منطقه‌ای یا کشوری مطرح نبود، بلکه رویکردی جهان‌شمول اتخاذ شد و در نمایشگاه میلان در سال ۲۰۰۵، غذای سالم برای جهانیان و تغذیه بشر مورد توجه قرار گرفت.
این استاد دانشگاه شیراز بیان کرد: در سال ۲۰۲۲ در دبی، بحث اتصال ذهن‌ها مطرح شد و در سال ۲۰۲۵ که اکسپو در ژاپن و اوزاکا برگزار می‌شود، طراحی جامعه آینده برای زندگی مد نظر قرار گرفته است و عملا می‌بینیم تحولات بسیار زیادی در این اکسپوها اتفاق افتاده است.
وی ادامه داد: پس اگر بخواهیم چیستی و چرایی اکسپو را خلاصه کنیم، قرار است ضمن نمایش توانمندی‌ها در یک حوزه خاص و توجه به ارتباطات، به مسائلی فراتر از این‌ها نیز فکر کنیم.
اهداف اقتصادی اکسپو؛ از معرفی مزیت‌ها تا توسعه بازار
مدیر اندیشکده حکمرانی و قانون‌گذاری و دبیر شورای علمی استان فارس تصریح کرد: اهداف اصلی برگزاری اکسپو بسیار متعدد است؛ اکسپو ابزاری برای سیاست‌گذاری اقتصادی و سیاست‌گذاری توسعه است و اگر فقط از جنبه اقتصادی بخواهم اهداف اصلی را مطرح کنم، می‌توانم به مواردی اشاره کنم.
صمدی افزود: یکی از مهم‌ترین اهداف برگزاری اکسپوها در سطح استان، معرفی ظرفیت‌های اقتصادی و مزیت منطقه‌ای استان است و برای روشن‌تر شدن این بحث، باید اشاره کنم که امروز دیگر صحبت از مزیت مطلق یا نسبی نیست، بلکه سخن از مزیت رقابتی و مزیت نهادی است.
وی ادامه داد: در مزیت مطلق، کالایی وجود دارد که هیچ‌کس توان تولید آن به این شیوه را ندارد؛ قدیم‌ها مثلا گبه فارس شاید از این مزیت برخوردار بود، البته الان چیزی به عنوان مزیت مطلق نداریم؛ مزیت نسبی نیز روشن است و می‌توانیم کالایی را با کیفیت بهتر و قیمت پایین‌تر از سایر مناطق تولید کنیم و وضعیت رقابتی نیز از عنوانش روشن است.
عضو هیات علمی دانشگاه شیراز بیان کرد: باید بتوانم در آن صنعت در فضای رقابت بمانم و این مزیت را داشته باشم که در این صنعت بمانم؛ مزیت نهادی بحث بسیار مهمی است و به مباحث سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی برمی‌گردد؛ اگر جامعه‌ای باشیم که قراردادهای تجاری به بهترین نحو تنظیم و اجرا می‌شود، اختلافات در سریع‌ترین فرصت حل می‌شود، فساد در کمترین میزان است و قوانین دولتی در شفاف‌ترین وضعیت قرار دارند، در مقایسه با کشوری که این وضعیت را ندارد، می‌گوییم مزیت نهادی داریم.
صمدی افزود: اکنون در شرایط فعلی کشور، اولین موضوعی که در حوزه مزیت‌ها مطرح می‌شود، همین مزیت‌های نهادی است، پس در سطح استان فارس، اگر بخواهیم مزیت‌های اقتصادی را در نظر بگیریم، باید در برگزاری اکسپوها به این نکته دقت کنیم که استان یا کل کشور در چه حوزه‌هایی مزیت دارد؛ آیا گردشگری، معادن یا سلامت استان از مزیت برخوردارند و بناست در این اکسپوها تمام بازیگرانی که اشاره کردیم دور هم جمع شوند و این مزیت‌ها را معرفی کنند.
وی ادامه داد: یقینا اگر توسعه منطقه مد نظر برگزارکنندگان اکسپو شیراز است، باید بر دارایی‌ها و ظرفیت‌های استان – چه فیزیکی و چه نهادی، تاکید کنند و شرایط خاص هر منطقه را در نظر بگیرند؛ نکته بسیار مهم این است که تصور نکنیم اکسپوی شیراز ماکت یا نسخه کوچک‌شده اکسپوی ملی است و باید بر مزیت‌ها و زنجیره‌های اقتصادی خاص این استان متمرکز شویم و ساختار و فرایندی مختص استان فارس طراحی کنیم.
این استاد دانشگاه شیراز گفت: این یکی از اهداف اصلی برگزاری اکسپو است و اگر بخواهیم موفقیت یا نقاط قوت و ضعف آن را ارزیابی کنیم، باید بر این موضوع متمرکز شویم و جذب سرمایه‌گذار داخلی و خارجی یا توسعه سرمایه‌گذاری، دومین هدف برگزاری نمایشگاه‌های اکسپو می‌تواند باشد.
صمدی تصریح کرد: نمایشگاه را فقط محدود به معرفی کالا نمی‌کنیم؛ باید یک پلتفرم تشویق سرمایه‌گذاری داشته باشیم و صرفا جذب یک عدد و رقم مانند ۱۰ یا ۲۰ همت مد نظر نیست، بلکه باید پروژه‌های آماده سرمایه‌گذاری نیز معرفی شوند.
وی ادامه داد: در مبحث سرمایه‌گذاری باید به قرارداد، تفاهم‌نامه، مذاکره و پروژه دقت کنیم؛ برنامه توسعه سازمان ملل در این حوزه بر ایجاد شبکه‌های حمایتی و برنامه‌هایی تاکید دارد که از آن‌ها به عنوان بیزینس مچ‌میکینگ یاد می‌شود و این اصطلاح به معنای ایجاد پیوند تجاری هدفمند است.
مدیر اندیشکده حکمرانی و قانون‌گذاری و دبیر شورای علمی استان فارس گفت: یعنی برنامه‌ای که بتواند به صورت هدفمند تجار، تولیدکنندگان و سرمایه‌گذاران را به هم پیوند بدهد و ایجاد ارتباط هدفمند و سازمان‌یافته بین دو یا چند طرف قراردادی که منافع مشترکی را دنبال می‌کنند، مچ‌میکینگ نام دارد و برای اتصال بنگاه‌ها به ویژه بنگاه‌های کوچک و متوسط به این شبکه، لازم است برنامه‌های مچ‌میکینگ داشته باشیم.
صمدی ادامه داد: اگر فقط تصورمان از اکسپو فراهم کردن یک نمایشگاه باشد، هرچند در عمل این‌گونه نیست، اما نتوانیم پروژه‌های سرمایه‌گذاری را معرفی کنیم، سرمایه‌گذاران بالقوه و بالفعل را دعوت کنیم، جلسات B۲B برگزار کنیم و اطلاعات اقتصادی پروژه‌ها را به درستی و شفاف در اختیار سرمایه‌گذاران قرار دهیم، نباید انتظار داشته باشیم از تمام ظرفیت این اکسپو استفاده کرده‌ایم؛ عملا این ظرفیت از بین خواهد رفت.
مدیر اندیشکده حکمرانی و قانون‌گذاری و دبیر شورای علمی استان فارس گفت: در ارزیابی، موفقیت لازم کسب نخواهد شد و از این منظر نمی‌توان گفت افتتاحیه‌ای برگزار شد، غرفه‌هایی برپا بود، هیات‌های تجاری و سرمایه‌گذاران دعوت شدند، بازدید کردند و اختتامیه برگزار شد؛ یقینا اکسپو این‌گونه نیست.
صمدی افزود: در سطح استانی، اکسپو باید پیوند تجاری هدفمند یا مچ‌میکینگ داشته باشد؛ این حلقه مهم، پیوند تجاری هدفمند ایجاد می‌کند و منجر به عقد قراردادها می‌شود.
وی تاکید کرد: سرمایه‌گذاری، تولید، اشتغال‌زایی، صادرات و در نهایت توسعه منطقه‌ای اتفاق می‌افتد و اگر این اتفاقات بیفتد، می‌توانیم بگوییم اکسپو به هدفش رسیده و موفق بوده است.
دبیر شورای علمی استان فارس عنوان کرد: سومین هدف، توسعه بازار و ایجاد معاملات است. کارکرد مهم اکسپو نیز ایجاد ارتباط مستقیم بین زنجیره‌ای از بازیگران است.
صمدی افزود: صادرکننده، تامین‌کننده مواد اولیه، توزیع‌کننده، سرمایه‌گذار، خریدار و تولیدکننده یک زنجیره را تشکیل می‌دهند و باید این ارتباط در بخش اجرایی نمایشگاه ایجاد شود.
وی تاکید کرد: اعلام حضور ۱۰۰ کشور یا آمار یک میلیون یا سه میلیون بازدیدکننده اهمیتی ندارد؛ کمیت نباید مد نظر قرار بگیرد.
عضو هیات علمی دانشگاه شیراز بیان کرد: باید کیفیت بازدیدکنندگان و میزان ارتباطات موثر را بسنجیم، نه هر ارتباطی. اکسپوها توانمندی وارد کردن شرکت‌های کوچک منطقه‌ای به بازارهای بین‌المللی را دارند.
صمدی افزود: این رویدادها جریان دانش و ارتباطات تجاری را برقرار می‌کنند و عاملی برای توسعه استان یا منطقه می‌شوند، بنابراین، در توسعه بازار و ایجاد معاملات، کیفیت بسیار مهم‌تر از کمیت است و باید ارتباطات تجاری موثر برقرار شود و هدف دیگر، توسعه تجارت در سطح بین‌استانی و بین‌المللی است.
وی ادامه داد: در برنامه‌ریزی توسعه منطقه‌ای، به ویژه در استان فارس، می‌توان هم در سطح بین‌استانی و هم بین‌المللی مطرح کرد، اما نکته مهم این است که اگر چند شرکت خارجی دعوت شدند و از نمایشگاه بازدید کردند، این به معنای بین‌المللی بودن نمایشگاه نیست.
مدیر اندیشکده حکمرانی و قانون‌گذاری و دبیر شورای علمی استان فارس تصریح کرد: برای بین‌المللی شدن واقعی، باید بازیگران مانند خریداران، سرمایه‌گذاران، شرکای تجاری و نهادهای تجاری به خوبی شناسایی و وارد فرایند شوند و ارتباطات به طور بالفعل ایجاد شود.
صمدی ادامه داد: هدف مهم دیگر، توسعه گردشگری و برندینگ است که می‌تواند توسعه پایدار و درآمدهای پایدار برای منطقه به ارمغان بیاورد.
وی گفت: برای مثال، اولین نمایشگاه در لندن در سال ۱۸۵۱ به قصر بلورین منتهی شد، در پاریس سال ۱۸۸۵ کاخ صنعت و در سال ۱۸۸۹ برج ایفل و تالار ماشین؛ همه این کشورها برندینگی برای خود ایجاد کردند که امروز عاملی برای توسعه گردشگری است.
وی ادامه داد: سرمایه نمادین فیزیکی از برگزاری این نمایشگاه‌ها ایجاد شد و گردشگری توسعه یافت؛ برندینگ مکان، آن شهر یا استان را از صرف محل برگزاری نمایشگاه به مقصد گردشگری تبدیل می‌کند. این رویدادها قابلیت افزایش گردشگری را دارند.
این استاد دانشگاه شیراز اضافه کرد: تصویر و شهرت مکان را ارتقا می‌دهند، تجارت را توسعه می‌دهند، سرمایه‌گذاری خارجی را افزایش می‌دهند، اشتغال ایجاد می‌کنند و به توسعه زیرساخت‌ها کمک می‌کنند و قدرت صنعتی و تخصصی شهر میزبان می‌تواند از عوامل مهم جذابیت مقاصد نمایشگاهی باشد.
صمدی افزود: در برنامه‌ریزی‌ها باید به این نکته توجه شود که برای رسیدن به این اهداف به شرایطی نیاز داریم و برای ارزیابی موفقیت یا عدم موفقیت نمایشگاه‌ها باید این شرایط را مد نظر قرار دهیم.
هشت شرط موفقیت اکسپوها
مدیر اندیشکده حکمرانی و قانون‌گذاری و دبیر شورای علمی استان فارس گفت: اولین و مهم‌ترین شرط موفقیت هر اکسپو، مشخص کردن هدف از برگزاری آن است.
صمدی افزود: پیش از اعلام عمومی، مدیران استان باید بدانند هدف از برگزاری اکسپو چیست و به چه چیزی می‌خواهند برسند؛ چالش توسعه استان در گردشگری، سرمایه‌گذاری، فروش، صادرات، شبکه‌سازی فناوری یا معرفی ظرفیت استان چیست؟ اگر همه این‌ها مد نظر است، باید اولویت‌بندی کنیم؛ اولویت اول، دوم و بعدی کدامند.
وی ادامه داد: اگر بدون اولویت‌بندی بخواهیم به همه این‌ها برسیم، یقینا دستیابی به موفقیت دشوار خواهد بود.
عضو هیات علمی دانشگاه شیراز تصریح کرد: شرط دیگر، مشارکت واقعی بخش خصوصی است. اگر نمایشگاه اکسپو تنها با همکاری استانداری، سازمان صمت و سازمان‌های دولتی برگزار شود، نمی‌توان دنبال موفقیت آن گشت.
صمدی افزود: اکسپوی اقتصادی باید شبکه‌ای از بازیگران را دنبال کند؛ دانشگاه‌ها باید نقش فعالی در طراحی ساختار و اجرا داشته باشند و اگر دانشگاه‌ها فقط غرفه‌ای داشته باشند و در تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی نقشی نداشته باشند، بخش خصوصی، اتاق بازرگانی، سرمایه‌گذاران، موسسات مالی، خریداران و رابطان صنعت نیز نقشی ایفا نکنند، نمی‌توان انتظار موفقیت داشت.
وی ادامه داد: در این صورت فقط می‌توان گفت افتتاحیه‌ای برگزار شد، هیئت‌های تجاری و نمایندگان دولت‌های مختلف و مردم بازدید کردند و اختتامیه‌ای برگزار شد و تمام.
مدیر اندیشکده حکمرانی و قانون‌گذاری و دبیر شورای علمی استان فارس گفت: شرط دیگر موفقیت، حضور خریداران واقعی است و باید بین بازدیدکننده و خریدار واقعی تفاوت بگذاریم؛ ممکن است نمایشگاهی ۱۰۰ هزار یا یک میلیون بازدیدکننده داشته باشد، اما فقط ۱۰۰ نفر خریدار واقعی باشند. باید دنبال خریداران واقعی گشت.
صمدی تصریح کرد: اگر مسئولان خریداران واقعی را شناسایی کنند و بخش خصوصی به طور واقعی وارد فرایند مشارکت شود، یقینا می‌توان اکسپوی موفقی برگزار کرد.
وی ادامه داد: عامل چهارم، بیزینس مچینگ یا پیونددهی تجاری است؛ نباید نگاه غرفه‌محور به اکسپوها داشت.
عضو هیات علمی دانشگاه شیراز تاکید کرد: نگاه باید بر برقراری ارتباطات تجاری هدفمند باشد. فرض کنید ۱۰۰ شرکت خارجی، ۵۰۰ سرمایه‌گذار، پنج هزار خریدار و ۱۰۰ هزار تولیدکننده دعوت می‌شوند؛ باید جلساتی پیش از برگزاری اکسپو برنامه‌ریزی شود.
مدیر اندیشکده حکمرانی و قانون‌گذاری و دبیر شورای علمی استان فارس بیان کرد: باید دید چند جلسه برگزار می‌شود، چند قرارداد به امضا می‌رسد، ارزش قراردادها چقدر است، چه میزان سرمایه‌گذاری و قرارداد صادراتی داریم و برنامه توسعه سازمان ملل بر اتصال بنگاه‌ها و ایجاد روابط تجاری پایدار تاکید دارد.
صمدی گفت: عامل پنجم، زیرساخت‌ها و دسترسی است؛ محل مناسب، حمل و نقل، هتل، اینترنت، خدمات نمایشگاهی و فضاهای مصاحبه و صحبت. اما نکته مهم این است که زیرساخت خوب به تنهایی کافی نیست.
وی اضافه کرد: باید صنعت قدرتمند یا جایگاه تخصصی در شهر در آن صنعت داشته باشیم تا جذابیت نمایشگاه بالا برود.
استاد دانشگاه شیراز یادآور شد: دو عامل دیگر اهمیت خاصی در ارزیابی موفقیت اکسپوها دارند؛ یکی ارزیابی علمی عملکرد نمایشگاه و احصای شاخص‌های عملکردی است.
صمدی تاکید کرد: این بخش برای سیاست‌گذاری استانی بسیار مهم است و باید بررسی شود اکسپو در بعد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی چه آثاری بر جای گذاشته است، عملا باید داشبوردی برای ارزیابی عملکرد اکسپو طراحی کنیم.
وی افزود: این کار با ورود دانشگاه‌ها و مطالعات علمی امکان‌پذیر است و ما در اندیشکده حکمرانی و دانشگاه شیراز آمادگی داریم و می‌توان از توانمندی همه دانشگاهیان برای طراحی این داشبورد استفاده کرد.
مدیر اندیشکده حکمرانی و قانون‌گذاری و دبیر شورای علمی استان فارس عنوان کرد: باید داشبوردی طراحی شود تا شاخص‌های اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی مشخص و بر اساس آن عملکرد ارزیابی شود.
صمدی ادامه داد: مهم‌ترین خطا در سیاست‌گذاری این است که بگوییم نمایشگاه موفقی داشتیم چون تعداد بازدیدکنندگان یا غرفه‌ها زیاد شده است؛ این‌ها اهمیتی ندارد و باید آثار اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی و آورده نمایشگاه را بسنجیم.
وی گفت: هشتمین و آخرین شرط، برنامه‌ریزی برای میراث نمایشگاه است؛ اکسپو چه میراثی برای ما به ارمغان آورده است.
عضو هیات علمی دانشگاه شیراز تصریح کرد: نکته کلیدی این است که اختتامیه اکسپوی ۲۰۲۶ شیراز نباید پایان هدف‌گذاری باشد، بلکه ابتدای کار تلقی شود. باید دید سه ماه، ۶ ماه یا یک سال بعد از برگزاری نمایشگاه چه اتفاقی در استان فارس افتاده و میراث آن چه بوده است.
صمدی افزود: آثار مثبت رویدادی مانند اکسپو خود به خود ایجاد نمی‌شود؛ باید این رویداد را دنبال کرد و به موفقیت تبدیل کرد و پیگیری قراردادها و مذاکرات پس از نمایشگاه باید رخ دهد و پیشنهاد من ایجاد دبیرخانه دائمی در استانداری یا کارگروه خاص برای ارزیابی میراث برگزاری است.
وی ادامه داد: اگر نمایشگاه فقط هزینه برای تولیدکننده باشد و به قرارداد، تولید و اشتغال منتهی نشود و آثار اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی مطلوبی نداشته باشد، یا هزینه‌های ریالی و سیاسی آن بیشتر از منافع باشد، ضرورتی برای برگزاری وجود ندارد.
مدیر اندیشکده حکمرانی و قانون‌گذاری و دبیر شورای علمی استان فارس گفت: بنابراین سازوکاری لازم است که میراث برگزاری نمایشگاه را دنبال کند.
صمدی افزود: در جمع‌بندی شرایط موفقیت می‌توان گفت اکسپوی موفق اکسپویی است که هم در ساختار و هم در فرایند به گونه‌ای طراحی شود که نمایشگاهی برگزار شود، بازاری ایجاد شود، شبکه‌سازی صورت بگیرد، سرمایه‌گذاری تشویق شود، دانش و فناوری لازم انتقال یابد، برند مکانی ایجاد شود و رویداد پس از وقوع با سازوکاری پیگیری شود.
منبع / ایرنا
